Bij de diensten

We lezen deze Veertigdagentijd uit het evangelie naar Johannes en volgen daarin de opvallende voorkeur van de schrijver voor anonieme personages. Zij vinden het ware leven niet door iemand van naam te worden, maar door zich te verbinden met de naam van Jezus. Ze volgen zijn voorbeeld, worden één met hem, zoals Jezus zich in zijn ‘Ik ben’-woorden bij Johannes verbindt met de Naam van de Eeuwige, die betekent: ‘Ik ben!’, ‘Ik zal met je zijn!’. Na de hofbeamte, de vrouw bij de bron en de blindgeboren man klinken de komende twee zondagen het verhaal van de vrouw die op overspel is betrapt (Johannes 8) en dat van de leerling ‘van wie Jezus veel hield’. Deze laatste wordt meer dan eens genoemd. Met deze verhalen treden we dan de Stille Week binnen, de week, waarin alles zich concentreert op het laatste van Jezus’ leven. Stap voor stap, dienst voor dienst, loopt het uit op de dood en toch kiemt in alles al de hoop op een nieuwe morgen, op de eerste dag, die in de Paasnacht gloort en op Paasmorgen straalt.

Op 7 april gaat ds. Gerard van Es, oud-vicaris van de Kloosterkerk, voor en op 14 april, Palmpasen, vieren we met de kinderen de intocht van Jezus in Jeruzalem. Het is een dienst met twee gezichten: het is feest vanwege de intocht van de Messias en tegelijkertijd grijpt deze dienst vooruit op het lijden, dat komen gaat. Daarom klinken er gedeelten uit het lijdensevangelie. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de diensten van Witte Donderdag en Goede Vrijdag. De Stille Week loopt uit op het feest van de opstanding dat we vieren in de diensten van de Paasnacht en de Paasmorgen. In de Paasnacht zal er gedoopt worden en wordt er belijdenis van het geloof afgelegd. In de Stille Week hangt aan de witte muur een triptiek van Françoise Stoop.

In de Stille Week zijn er de volgende diensten

  • Woensdag (17 april, 19.15u): Vastengroep in de Apostelkapel, afgesloten met een vesper
  • Witte Donderdag (18 april, 20.00u): Dienst met Avondmaal, m.m.v. het Kloosterkerkkoor o.l.v. Daniël Rouwkema
  • Goede Vrijdag (19 april, 12.30u): Middaggebed, waarin de Kruiswegstaties op het orgel worden vertolkt door Geerten van de Wetering.
  • Goede Vrijdag (19 april, 20.00u): Passievesper, waarin het werk ‘The Seven Last Words’ (2011) voor koor en harmonium van Daan Manneke ten gehore zal worden gebracht door een vocaal ensemble o.l.v. Geerten van de Wetering
  • Paasnacht (20 april, 22.30u): Dienst met doop, belijdenis en doopgedachtenis, m.m.v. het Kloosterkerkkoor
  • Paasmorgen (21 april, 10.00u): Dienst met Avondmaal, m.m.v. het Kloosterkerkkoor

Op 28 april (10.30u) wordt de Paasweek feestelijk afgesloten met een dienst waarin cantate ‘Du Hirte Israël, höre’ wordt uitgevoerd door de Residentie Bach Ensembles o.l.v. Jos Vermunt. Voorganger is ds. Jilles de Klerk uit Wassenaar.

Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze

Pianiste Karin Kuijper en de predikanten Jessa van der Vaart en Rienk Lanooy verzorgen op 7 april om 17.00u een ruim uur, waarin ‘Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze’ van Joseph Haydn klinken. Haydn schreef het orkestwerk in 1786. De pianoversie volgde een jaar later met goedkeuring van Haydn. De zeven sonates corresponderen met de zeven kruiswoorden van Jezus. Bij ieder kruiswoord zal een korte bespiegeling worden uitgesproken. Toegang bedraagt € 5,-.

Passievesper op Goede Vrijdag

In de Passievesper op de avond van Goede Vrijdag zal een vocaal ensemble o.l.v. Geerten van de Wetering ‘The Seven Last Words’ van de hand van Daan Manneke uitvoeren. Het werk is een bijzondere compositie uit 2011, voor koor en harmonium, waarin Jezus’ zeven kruiswoorden klinken, ingebed in fragmenten uit het lijdensevangelie alsook de Geneefse Psalm 22, de psalm die vanouds thuishoort op Goede Vrijdag. Aanvang 20.00u.

Avondmaal in de Stille Week

Mij wordt wel eens gevraagd waarom de Maaltijd van de Heer ook op Paasmorgen wordt gevierd. Die vraag komt, denk ik, voort uit de gedachte die in het Nederlands protestantisme sinds de 19e eeuw over het Avondmaal heeft postgevat, nl. dat het vooral een maaltijd is ter herinnering aan Jezus’ dood, een stervensmaal, dus. Daarom werd vanaf halverwege die 19e eeuw in veel protestantse kerken Avondmaal gevierd op Goede Vrijdag.

Daarmee is echter wel veel van de oorspronkelijke betekenis van het Avondmaal verloren gegaan. Al vanaf het begin van de christelijke traditie werd de Maaltijd van de Heer immers niet op de vrijdag gevierd, maar op de zondag, de dag van de Heer, de dag van de opstanding (Handelingen 20,7). Het gaat bij de maaltijd dus om méér dan het sterven van Jezus. Het Lima-rapport van de Wereldraad van Kerken uit de jaren ’80 van de vorige eeuw noemt vijf aspecten, die ik hier kort aanduidt: 1. dankzegging aan de Vader; 2. gedenken van het leven, sterven en opstanding van Christus; 3. aanroepen van de Heilige Geest; 4. onderlinge gemeenschap van de navolgers van Jezus; 5. maaltijd van het koninkrijk: de maaltijd is in de gelijkenissen van Jezus een beeld voor een leven, waarin God, de ander en ik in de juiste verhouding tot elkaar leven.

Deze ruime betekenis van het Avondmaal geeft aan dat het vieren ervan niet beperkt kan worden tot de gedachtenis van Jezus’ dood. Het gaat ook om het vieren van de gemeenschap, het uitzien naar de toekomst, het danken voor het goede leven. Daarom vieren we rond Pasen de Maaltijd twee keer: op Witte Donderdag verwijst de maaltijd, die dan zittend in het koor van de Kloosterkerk gevierd wordt, naar Jezus’ laatste maaltijd met zijn vrienden, die hij houdt op de avond voor zijn dood. Zij zijn dan bijeen voor het Joodse Paasfeest, Pesach, waarin de Uittocht uit Egypte wordt gevierd. Jezus vertelt tijdens deze maaltijd bij het delen van brood en wijn dat zijn lijden en sterven onontkoombaar zijn. Op Paasmorgen gaat het in brood en wijn om de ontmoeting met de Levende, om de gave van het nieuwe leven. Het verhaal van de Emmaüsgangers is daarbij verhelderend (Lukas 24,13-35): daarin vertelt Lukas hoe twee vrienden van Jezus, bedroefd om zijn dood, op de eerste dag van de week (zondag!) van Jeruzalem naar Emmaüs lopen. Als plotseling Jezus met hen oploopt, herkennen zij hem niet. Pas als hij thuis met hen aan tafel het brood breekt, herkennen zij hem als de levende. In het breken van het brood, breekt bij hen het inzicht door dat hij bij hen is.

Ten slotte

Na afloop van de dienst op Paasmorgen staan er voor een aantal Kloosterkerkers in de wandelruimte bloemen klaar. U wilt vast meehelpen ze te bezorgen.

De eerste week van mei ben ik een week vrij. Zoals eerder vermeld, is er een team van (oud-)predikanten beschikbaar om te helpen en mij te vervangen waar nodig. Ook deze week dat ik weg ben. Maria Haslinger coördineert een en ander.

Met hartelijke groet en een gezegende Veertigdagen- en Paastijd gewenst!

ds. Rienk Lanooy