Het Mozaïek, Den Haag in de oorlogsjaren

Gilbert Creutzberg

In Het Mozaïek, gemaakt door Johan Thorn-Prikker met een afbeelding van Het laatste avondmaal, beschrijft Gilbert Creutzberg de memoires van zijn jeugd in en na de Tweede Wereldoorlog, afgewisseld met een persoonlijke analyse van de bijzondere gebeurtenissen die in deze jaren zijn voorgevallen.

Het Mozaïek vormt een symbool van een gebroken wereld waarin wij ons menszijn hebben verraden en nog steeds denken het antwoord te hebben gevonden in het bouwen van muren die ons scheiden.

Gilbert (Gijs) Creutzberg ( 1928) is de zoon van de eerste predikant van de Duinoordkerk (1920). Gijs is elf jaar wanneer Nederland na vijf dagen tegenstand, wordt bezet. De familie van Gijs wordt bij het verzet betrokken. Gilbert  Creutzberg woont sinds 1951 in de Verenigde Staten.

Een Nederlandse pro-nazi generaal is kerklid in de Duinoordkerk. Hij wil zijn dochter laten trouwen in de Duinoordkerk maar dit wordt geweigerd door ds. J.A. Kwint, die in 1941 Gijs’ vader na diens overlijden was opgevolgd.

Ds. Kwint wordt opgepakt voor een ondervraging door de Gestapo, de geheime nazi-politie. Een jaar later (november 1942) krijgt de Duinoord kerkgemeente het bevel de kerk te ontruimen met de mededeling dat de kerk alsnog moet worden afgebroken voor de Atlantic Wall. Het kolossale mozaïek (12.000 kilo) wordt in één weekend gered door gemeenteleden en in de tuin van het Vredespaleis verstopt.

In 1943 krijgt de gemeente van de Duinoordkerk als nieuwe locatie de Kloosterkerk toegewezen. Tijdens de restauratie van de Kloosterkerk in 1952, heeft Het Mozaïek zijn definitieve bestemming gevonden in de Apostelkapel.

Gilbert Creutzberg schrijft als toelichting op zijn boek:

“Het boek is een poging om een beeld te scheppen uit geschiedkundige feiten om er onszelf mee te kunnen verzoenen. In het kort: we proberen te leven met het verleden. Er zijn geen gemakkelijke antwoorden en misschien zijn er helemaal geen antwoorden” .

 

 

De bibliotheekcommissie (boek T96)