Onlangs begeleidde ik een groep Haagse dames tijdens een kunstreis naar Friuli (Noord-Italie), Istrië (Kroatië) en Slovenië. Dit zijn gebieden, waar de kunstuitingen zich op veel manieren presenteren, omdat de overheersing in veel handen is geweest, o.a. van Illyriers, Romeinen, Venetianen en Habsburgers. Het gevolg is dan ook dat er een bonte mix is ontstaan, een soort kunstpuzzel met heel veel stukjes, waar religieuze kunst als een rode draad doorheen loopt zodat die een onlosmakelijke schakel in het geheel vormt.
Bij navraag aan het eind van de reis naar de hoogtepunten kwamen verschillende programma onderdelen duidelijk naar voren, maar voor ieder van de groep was een absolute verrassing het bezoek aan een heel klein kerkje bij het plaatsje Hrastovlje.

Het gaat om de kerk van de Heilige Drievuldigheid boven op een heuvel; een heel eenvoudig romaans gebouw, beschermd door een hoge omwalling. Maar…de verrassing treft men aan in het interieur, aangezien de kerk van vloer tot plafond versierd is met de fraaiste fresco´s. Deze werden waarschijnlijk aangebracht door een plaatselijk kunstenaar in ca. 1490 en nadat ze in de loop der eeuwen diverse malen werden overschilderd, was de herontdekking in 1949 des te groter. Op de muur aan de zuidkant wordt een levenslesje gegeven d.m.v. een geschilderde Dodendans. We zien een vrolijk gezelschap skeletten, dat een groep mensen vanuit alle sociale lagen (koning, keizer, admiraal….) naar het graf leidt. De boodschap is natuurlijk: het einde zal voor iedereen hetzelfde zijn…


Terwijl we de andere fresco´s bekeken, stond ik er opnieuw versteld over hoe weinig de verhalen uit het Oude- en Nieuwe Testament ook bij ouderen bekend zijn. Hoe vaak werd en wordt mij niet een vraag gesteld als…´wie was Isaac?´ of ´hoe zat het ook al weer met….?´ Dit kan mij soms grote zorgen baren. De artistieke prestaties riepen bij mij dan ook niet alleen verwondering en enthousiasme op maar ook de vraag of een docent kunstgeschiedenis over vijftig jaar het kerkje nog zal bezoeken en hoe dat zal gaan. Is dat iemand, die, al dan niet met een aanwijsstok of een lichtje, zal kunnen vertellen over het Laatste Avondmaal of over de Vlucht van Adam en Eva uit het paradijs?? Het gaat immers niet alleen maar om de mooie vormen en kleuren; het verhaal moet daarbij een belangrijke rol blijven spelen. Ik zal het niet meer meemaken en kan alleen maar vurig hopen dat er ook dan weer en nog steeds mensen zullen zijn die het belang ervan inzien en een bladzijde van het grote bijbels prentenboek zullen omslaan en kunnen vertellen…..´er was eens….´en dan duidelijk kunnen maken dat deze verhalen gedurende eeuwen dé bronnen waren die inspiratie gaven aan dichters, schilders en beeldhouwers.

Marjolijn van Delft (lid Kunstcommissie)