Dienst met cantate zondag 28 oktober 2007

Aanvangstijd 10.30 uur
Cantate Was Gott tut, das ist wohlgetan (BWV 98)
Componist J.S. Bach
Door Residentie Kamerkoor / Residentie Bachorkest o.l.v. Jos Vermunt. Solisten: Mariƫt Kaasschieter (sopraan); Kristine Gether (alt); Jan Willem Schaafsma (tenor); Pieter Hendriks (bas)
Predikant Ds. Margreet Klokke

Toelichting en tekst

In tegenstelling tot de cantates BWV 99 en 100 met dezelfde titel, is deze cantate voor de 21ste zondag na Trinitatis geen koraalcantate. In het openingskoor vormt het koraal weliswaar het uitgangspunt, maar in de overige delen is er geen verwijzing naar de koraalmelodie of -tekst, en het gebruikelijke slotkoraal ontbreekt in de originele versie. Voor de uitvoering van vandaag hebben we de vrijheid genomen een slotkoraal toe te voegen. De tekst komt uit het slotkoraal van cantate 99, en de zetting door Bach van deze koraalmelodie past in de toonsoort van de cantate.
Bach schreef de cantate voor 10 november 1726. Van de drie gelijknamige cantates is deze de meest intieme, met de kleinste orkestbezetting. In het openingsdeel bestaat de orkestklank hoofdzakelijk uit het strijkorkest. De 3 hobo's versterken de bovenste drie koorstemmen. Binnen de violengroep domineert de eerste viool opvallend. Hierin wordt het afwisselen tussen twijfel en het vertrouwen in God muzikaal uitgebeeld. Ook de inzetten van het koor beelden deze gevoelens uit: eerst de aparte inzetten van de sopraan als uiting van twijfel, tegenover de gezamenlijke inzetten (‘Er ist mein Gott') waarbij de 4 koorgroepen gelijk inzetten om het vertrouwen kracht bij te zetten.
Er volgen nu twee recitatief-ariagroepen. De beide recitatieven zijn zgn. secco-recitatieven: de zanger wordt slechts op enkele momenten met losse akkoorden ondersteund door het continuo. In de sopraan-aria wordt het ‘weinen' passend uitgebeeld met dalende melodieën en chromatische intervallen. Ritmisch wordt het woord ‘lebet' weergegeven met snelle trioolfiguren. De bas-aria wordt begeleid door de violen en het continuo. De toonsoort in majeur, een levendige ritmiek in solo- en begeleidingspartijen geeft de zanger de gelegenheid om als personificatie van de individuele christen uitdrukking te geven van het persoonlijke geloof. Het slotkoraal symboliseert het geloof van de door Christus gestichte gemeenschap.

Koor

Was Gott tut, das ist wohlgetan,
Es bleibt gerecht sein Wille;
Wie er fängt meine Sachen an,
Will ich ihm halten stille.
Er ist mein Gott,
Der in der Not
Mich wohl weiß zu erhalten;
Drum lass ich ihn nur walten.

Recitatief (Tenor)

Ach Gott! wenn wirst du mich einmal
Von meiner Leidensqual,
Von meiner Angst befreien?
Wie lange soll ich Tag und Nacht
Um Hilfe schreien?
Und ist kein Retter da!
Der Herr ist denen allen nah,
Die seiner Macht
Und seiner Huld vertrauen.
Drum will ich meine Zuversicht
Auf Gott alleine bauen,
Denn er verlässt die Seinen nicht.

Aria (Sopraan)

Hört, ihr Augen, auf zu weinen!
Trag ich doch
Mit Geduld mein schweres Joch.
Gott, der Vater, lebet noch,
Von den Seinen
Läßt er keinen.
Hört, ihr Augen, auf zu weinen!

Recitatief (Alt)

Gott hat ein Herz, das des Erbarmens Überfluss;
Und wenn der Mund vor seinen Ohren klagt
Und ihm des Kreuzes Schmerz
Im Glauben und Vertrauen sagt,
So bricht in ihm das Herz,
Dass er sich über uns erbarmen muss.
Er hält sein Wort;
Er saget: Klopfet an,
So wird euch aufgetan!
Drum lasst uns alsofort,
Wenn wir in höchsten Nöten schweben,
Das Herz zu Gott allein erheben!

Aria (Bas)

Meinen Jesum lass ich nicht,
Bis mich erst sein Angesicht
Wird erhören oder segnen.
Er allein
Soll mein Schutz in allem sein,
Was mir Übels kann begegnen.

De toelichtingstekst is geschreven door Jos Vermunt. De tekst valt onder het copyright van de Kloosterkerk.

Aan de diensten met cantate zijn hoge kosten verbonden. Ondanks vele giften dekt de collecte na afloop van de dienst slechts de helft van de uitgaven. Derhalve doet de Kloosterkerk een dringend beroep op de bezoekers om bij de uitgangscollecte actief bij te dragen (richtbedrag € 7,50 p.p.) aan de bestrijding van de onkosten.

Van de diensten met cantate is een agenda en een archief beschikbaar.