Dienst met cantate zondag 26 maart 2006

Aanvangstijd 10.30 uur
Cantate Gott, man lobet dich in der Stille (BWV 120)
Componist J.S. Bach
Door Residentie Kamerkoor / Residentie Bachorkest olv Jos Vermunt. Keren Motseri (sopraan)l; Karin van der Poel (alt); Jan Willem Schaafsma (tenor); Jan Carpentier (bas)
Predikant Ds. Rienk Lanooy

Toelichting en tekst

Gecomponeerd ter gelegenheid van de installatie van de nieuwe gemeenteraad van Leipzig (1728 of 1729). De onbekende tekstdichter van deze cantatetekst nam psalm 65 als uitgangspunt: ‘U komt de lof toe,God die woont op de Sion, U zult ontvangen wat u is beloofd.' Tegen de gewoonte in laat Bach de cantate niet beginnen met een groots opgezet openingskoor, maar juist met de stilte van de tekst in gedachte, met een aria voor altsolo begeleid door strijkers en d'amore hobo's.
In de instrumentale inleiding kunnen we twee contrasterende elementen, rust en virtuositeit, al beluisteren. In de altsolopartij componeert Bach op het woord ‘lobet' uitgebreide virtuoze coloraturen, en na ‘Stille' volgt er altijd een rustteken. In deel twee barst de lofzang in alle hevigheid los: trompetten, pauken, hobo's, strijkorkest, continuo (cello, bas en orgel) en vierstemmig koor jubelen dat het een lieve lust is. Bach was blijkbaar zelf tevreden over dit deel omdat hij het jaren later enigszins aangepast weer gebruikt als ‘et expecto'-deel (credo) in de Hohe Messe.
De vorm is A-B-A, waarbij in tegenstelling tot de vier zelfstandig opererende koorstemmen in A, het B-gedeelte gekenmerkt wordt door de homofone zetting. Hierbij zingen de koorstemmen tegelijkertijd dezelfde tekst in hetzelfde ritme. Tevens is hier de begeleidende rol van het orkest minder uitbundig. In het basrecitatief wordt dankgezegd aan de raadsleden, de beschermers van de stad, die bekend staat om haar vele fraaie lindebomen. In de sopraanaria, waarschijnlijk een bewerking van een eerdere wereldlijke aria, komen de maatsoort (6/8) en de virtuositeit (nu van de soloviool) overeen met de openingsaria. De vele rusten van het begeleidend strijkorkest wijzen weer naar de stilte. De tenor wordt in zijn recitatief begeleid door het strijkorkest. Hierdoor krijgt het gebedskarakter van de tekst een extra glans. De woorden van het slotkoraal zijn door Bach overgenomen van de Duitse vertaling van het Te Deum.door Luther uit 1529.

Aria (Alt)

Gott, man lobet dich in der Stille zu Zion, und dir bezahlet man Gelübde. "

Koor

Jauchzet, ihr erfreuten Stimmen,
Steiget bis zum Himmel nauf!
Lobet Gott im Heiligtum
Und erhebet seinen Ruhm;
Seine Güte,
Sein erbarmendes Gemüte
Hört zu keinen Zeiten auf!

Recitatief (Bas)

Auf, du geliebte Lindenstadt,
Komm, falle vor dem Höchsten nieder,
Erkenne, wie er dich
In deinem Schmuck und Pracht
So väterlich
Erhält, beschützt, bewacht
Und seine Liebeshand
Noch über dir beständig hat.
Wohlan,
Bezahle die Gelübde, die du dem Höchsten hast getan,
Und singe Dank- und Demutslieder!
Komm, bitte, dass er Stadt und Land
Unendlich wolle mehr erquicken
Und diese werte Obrigkeit,
So heute Sitz und Wahl verneut,
Mit vielem Segen wolle schmücken!

Aria (Sopraan)

Heil und Segen
Soll und muss zu aller Zeit
Sich auf unsre Obrigkeit
In erwünschter Fülle legen,
Dass sich Recht und Treue müssen
Miteinander freundlich küssen.

Recitatief (Tenor)

Nun, Herr, so weihe selbst das Regiment mit deinem Segen ein,
Dass alle Bosheit von uns fliehe
Und die Gerechtigkeit in unsern Hütten blühe,
Dass deines Vaters reiner Same
Und dein gebenedeiter Name
Bei uns verherrlicht möge sein!

Koraal

Nun hilf uns, Herr, den Dienern dein,
Die mit deinm Blut erlöset sein!
Laß uns im Himmel haben teil
Mit den Heilgen im ewgen Heil!
Hilf deinem Volk, Herr Jesu Christ,
Und segne, was dein Erbteil ist;
Wart und pfleg ihr zu aller Zeit
Und heb sie hoch in Ewigkeit!

De toelichtingstekst is geschreven door Jos Vermunt. De tekst valt onder het copyright van de Kloosterkerk.

Aan de diensten met cantate zijn hoge kosten verbonden. Ondanks vele giften dekt de collecte na afloop van de dienst slechts de helft van de uitgaven. Derhalve doet de Kloosterkerk een dringend beroep op de bezoekers om bij de uitgangscollecte actief bij te dragen (richtbedrag € 7,50 p.p.) aan de bestrijding van de onkosten.

Van de diensten met cantate is een agenda en een archief beschikbaar.