Dienst met cantate zondag 30 maart 2008

Aanvangstijd 10.30 uur
Cantate Halt im Gedächtnis Jesum Christ (BWV 67)
Componist J.S. Bach
Door Residentie Kamerkoor / Residentie Bachorkest o.l.v. Jos Vermunt. Solisten: Leonore van Sloten (alt); André Post (tenor); Pieter Hendriks (bas)
Predikant Ds. Rienk Lanooy

Toelichting en tekst

Gedurende zijn eerste jaar als cantor te Leipzig (1724) componeerde Bach deze cantate en op 16 april van datzelfde jaar vond de eerste uitvoering plaats. De onbekende tekstdichter beschrijft in het openingsdeel de opstanding van Jezus.

Na de instrumentale inleiding, waarbij het thema gespeeld wordt door de trompet, volgt de inzet van het koor. Bach laat bij het woord ‘halt'(... im Gedächtnis) steeds één van de koorpartijen de toon extra lang aanhouden. Na twee koorinzetten met een dergelijke opzet horen we in het koor een tweede ppvallend gegeven, namelijk het zogenaamde opstandingmotief (‘der auferstanden ist'), een coloratuur die langzaam opklimt.
Ook in het tweede deel van de cantate, een aria voor tenor en orkest, komt deze stijgende beweging voor op ‘erstanden'. Bij de tekst ‘was schreckt mich noch?' stokt het ritme van het orkest om het schrikeffect te accentueren.
Het altrecitatief wordt gevolgd door een koraalzetting voor koor en orkest. De hier gebruikte driekwartsmaat is niet gangbaar voor een koraal, maar de reden voor deze dansachtige beweging laat zich raden: ‘freuen', ‘herrlich Tag','triumphiert' en ‘Alleluia'. In recitatief 5 voor altsolo en basso continuo wordt het contrast uitgebeeld tussen het ongeloof van de vijand tegenover het vertrouwen van de gelovige mens.
In aria 6 vertolkt de bassolist, zoals in de passionen, de Jezus-rol. Jezus treedt zijn volk tegemoet met de woorden "Friede sei mit euch' (Joh.20:19); de overige drie stemmen vertegenwoordigen de stem van het volk. De milde basmelodie wordt begeleid door blazers en continuo in een driedelige maatsoort, de overige (koor-)stemmen door strijkinstrumenten met virtuoze partijen in een vierdelige maat als menselijke tegenhanger van het goddelijke (drie: het volmaakte).
De eerste strofe van het lied ‘Du Friedefürst, Herr Jesu Christ' van Jakob Ebert uit 1601 gebruikt Bach in een vierstemmige zetting voor koor en orkest als slotkoraal van deze cantate.

Koor

Halt im Gedächtnis Jesum Christ, der auferstanden ist von den Toten.

Aria (tenor)

Mein Jesus ist erstanden,
Allein, was schreckt mich noch?
Mein Glaube kennt des Heilands Sieg,
Doch fühlt mein Herze Streit und Krieg,
Mein Heil, erscheine doch!

Recitatief (alt)

Mein Jesu, heißest du des Todes Gift
Und eine Pestilenz der Hölle:
Ach, dass mich noch Gefahr und Schrecken trifft!
Du legtest selbst auf unsre Zungen
Ein Loblied, welches wir gesungen:

Koraal

Erschienen ist der herrlich Tag,
Dran sich niemand gnug freuen mag:
Christ, unser Herr, heut triumphiert,
All sein Feind er gefangen führt.
Alleluja!

Recitatief (alt)

Doch scheinet fast,
Dass mich der Feinde Rest,
Den ich zu groß und allzu schrecklich finde,
Nicht ruhig bleiben lässt.
Doch, wenn du mir den Sieg erworben hast,
So streite selbst mit mir, mit deinem Kinde.
Ja, ja, wir spüren schon im Glauben,
Dass du, o Friedefürst,
Dein Wort und Werk an uns erfüllen wirst.

Aria (bas en koor)

Friede sei mit euch!
Wohl uns! Jesus hilft uns kämpfen
Und die Wut der Feinde dämpfen,
Hölle, Satan, weich!
Friede sei mit euch!
Jesus holet uns zum Frieden
Und erquicket in uns Müden
Geist und Leib zugleich.
Friede sei mit euch!
O Herr, hilf und lass gelingen,
Durch den Tod hindurchzudringen
In dein Ehrenreich!
Friede sei mit euch!

Koraal

Du Friedefürst, Herr Jesu Christ,
Wahr' Mensch und wahrer Gott,
Ein starker Nothelfer du bist
Im Leben und im Tod:
Drum wir allein
Im Namen dein
Zu deinem Vater schreien.

De toelichtingstekst is geschreven door Jos Vermunt. De tekst valt onder het copyright van de Kloosterkerk.

Aan de diensten met cantate zijn hoge kosten verbonden. Ondanks vele giften dekt de collecte na afloop van de dienst slechts de helft van de uitgaven. Derhalve doet de Kloosterkerk een dringend beroep op de bezoekers om bij de uitgangscollecte actief bij te dragen (richtbedrag € 7,50 p.p.) aan de bestrijding van de onkosten.

Van de diensten met cantate is een agenda en een archief beschikbaar.